W skrócie (TL;DR)
- Niacynamid to amid witaminy B3, a nie kwas; Polskie Towarzystwo Dermatologiczne (PTD) opisuje go jako substancję dobrze tolerowaną i bezpieczną, która stabilizuje barierę naskórkową i poprawia nawilżenie[01].
- Najmocniejsze dowody ma przy zaczerwienieniu i przebarwieniach i właśnie przy nich wskazali go dermatolodzy w konsensusie z 2025 roku; przy porach i zmarszczkach konsensus objął retinoidy[02].
- W badaniach klinicznych wystarczało od 2 do 5 procent niacynamidu[03][04]; w przeglądach badań nie ma danych o przewadze serum 20 i 25 procent nad niższym stężeniem.
- Stosujesz go codziennie po myciu, przed kremem, a rano pod krem z filtrem SPF 30 lub wyższym[05][06]; efekt oceniasz po co najmniej 6 tygodniach[07].
- Niacynamid i witaminę C testowano razem w badaniach klinicznych[08][09]; produkt, który piecze, szczypie albo mrowi, odstawiasz[07].
Niacynamid w kosmetykach jest dziś wszędzie: w serum, tonikach, kremach i maseczkach, a na drogeryjnej półce stoją obok siebie butelki z 5, 10, 20 i 25 procent. W mediach społecznościowych uchodzi za składnik na wszystko: pory, przebarwienia, trądzik, zmarszczki i barierę naskórka. Jednocześnie krążą ostrzeżenia, że nie wolno go łączyć z witaminą C i że wysokie stężenie wywołuje wysyp. W tym artykule oddzielam to, co potwierdzają badania, od obietnic z etykiet i odpowiadam na trzy pytania: na co niacynamid naprawdę działa, jakie stężenie wybrać i jak go stosować w codziennej pielęgnacji, żeby nie podrażnić skóry.
Czym jest niacynamid?
Niacynamid, nazywany też nikotynamidem, to amid witaminy B3, czyli niacyny[01]. Witamina B3 rozpuszcza się w wodzie i ma dwie formy: kwas nikotynowy, czyli niacynę, oraz niacynamid[03]. W komórkach skóry niacynamid służy do budowy koenzymu NAD, który bierze udział w wytwarzaniu energii i w naprawie uszkodzeń DNA[01][08].
Polskie Towarzystwo Dermatologiczne w rekomendacjach z 2023 roku pisze, że niacynamid ma silne właściwości antyoksydacyjne, czyli przeciwutleniające, a zależnie od stężenia działa przeciwświądowo, przeciwdrobnoustrojowo, sebostatycznie (ogranicza wydzielanie łoju przez gruczoły łojowe) i rozjaśniająco[01]. Te same rekomendacje opisują go jako substancję dobrze tolerowaną i bezpieczną, często stosowaną w kosmetykach[01].
Czy niacynamid to kwas?
Nie. Nazwa myli, bo niacynamid jest amidem kwasu nikotynowego[08], ale sam kwasem nie jest. Nie należy do kwasów AHA i BHA, które złuszczają naskórek; o nich piszę w artykule o tym, jakie kwasy na twarz wybrać i jak je stosować. Działa wręcz odwrotnie niż kwasy złuszczające: według rekomendacji PTD zwiększa spójność warstwy rogowej naskórka[01].
Niacynamid a niacyna: dlaczego to nie to samo
Niacyna, czyli kwas nikotynowy, przyjmowana doustnie w dużych dawkach wywołuje zaczerwienienie i świąd skóry, zwłaszcza twarzy i szyi[03]. Niacynamid nie rozszerza naczyń skóry i jest bardzo dobrze tolerowany, bez podrażnienia, zaczerwienienia, pieczenia, szczypania i swędzenia[03]; w odróżnieniu od niacyny nie wywołuje uderzeń gorąca[08]. Stąd pytania, czy kwas nikotynowy jest szkodliwy: dotyczą one niacyny w tabletkach, a nie niacynamidu w kremie. Suplementy z witaminą B3 to temat na rozmowę z lekarzem, nie z kosmetologiem.
Na co pomaga niacynamid?
Niacynamid pomaga przede wszystkim przy osłabionej barierze naskórka, zaczerwienieniu i przebarwieniach. Słabiej udokumentowane jest jego działanie na nadmiar sebum, pory, wypryski i zmarszczki. W tabeli zebrałam, co pokazują badania, w jakim stężeniu i po jakim czasie pojawiał się efekt; siłę dowodów oceniłam na podstawie liczby i jakości badań w cytowanych przeglądach.
| Problem skóry | Co robi niacynamid | Siła dowodów | Stężenie i czas w badaniach |
|---|---|---|---|
| Osłabiona bariera i odwodnienie | zwiększa produkcję ceramidów i innych lipidów warstwy rogowej i zmniejsza utratę wody przez suchą skórę[10]; stabilizuje barierę i poprawia nawilżenie[01] | dobra: badania laboratoryjne i kliniczne, rekomendacje PTD | krem z 2 procent poprawiał barierę u osób z trądzikiem różowatym[08] |
| Zaczerwienienie | zmniejsza czerwone plamy na twarzy[11] | dobra: badanie z grupą kontrolną i konsensus dermatologów[02] | 5 procent dwa razy dziennie przez 12 tygodni[11] |
| Przebarwienia i nierówny koloryt | hamuje przekazywanie barwnika z komórek barwnikowych do komórek naskórka[12] | dobra: kilka badań z grupą kontrolną i konsensus dermatologów[02] | 5 procent: efekt po 4 tygodniach; 2 procent bez istotnej różnicy[12][08] |
| Świecenie się skóry | zmniejsza ilość sebum na skórze[13][03] | średnia: kilka badań, wyniki różne w różnych grupach | 2 procent, efekt po 2, 4 albo 6 tygodniach[13] |
| Rozszerzone pory | zmniejsza widoczność porów[08] | ograniczona: pojedyncze badanie; przy porach konsensus objął retinoidy[02] | 4 procent przez 8 tygodni[08] |
| Wypryski zapalne | działa przeciwzapalnie, w badaniu podobnie jak żel z antybiotykiem[14] | niska według przeglądu Cochrane[15] | żel 4 procent dwa razy dziennie przez 8 tygodni[14] |
| Drobne zmarszczki | wygładza drobne zmarszczki i poprawia elastyczność[11] | średnia: badanie autorów związanych z producentem; przy zmarszczkach konsensus objął retinoidy, witaminę C i filtr mineralny[02] | 5 procent przez 12 tygodni[11]; 4 procent przez 12 tygodni[08] |
Wniosek z tabeli: niacynamid najlepiej sprawdza się jako składnik, który wspiera barierę, wycisza zaczerwienienie, rozjaśnia przebarwienia i wyrównuje koloryt skóry. Przy porach, wypryskach i zmarszczkach traktuj go jako uzupełnienie, a nie główną kurację.

Bariera ochronna i odwodnienie
Bariera naskórkowa to zewnętrzna warstwa skóry, która zatrzymuje wodę i chroni przed czynnikami z zewnątrz. Gdy brakuje w niej lipidów, rośnie transepidermalna utrata wody, w skrócie TEWL, a skóra ciągnie. W badaniu z 2000 roku niacynamid zwiększał w komórkach naskórka produkcję ceramidów, wolnych kwasów tłuszczowych i cholesterolu, a nakładany na skórę podnosił poziom ceramidów w warstwie rogowej i zmniejszał utratę wody przy skórze suchej[10]. Polskie Towarzystwo Dermatologiczne potwierdza, że niacynamid wpływa na prawidłowy poziom ceramidów, stabilizuje barierę i poprawia nawilżenie naskórka[01].
Zaczerwienienie i skóra wrażliwa
W badaniu z udziałem 50 kobiet z oznakami fotostarzenia krem z 5 procent niacynamidu, nakładany na połowę twarzy dwa razy dziennie przez 12 tygodni, zmniejszył czerwone plamy w porównaniu z kremem bez niacynamidu[11]. Autorzy pracowali dla producenta kosmetyków, ale ten sam kierunek potwierdza konsensus 62 dermatologów z 2025 roku, którzy wskazali niacynamid jako składnik przy zaczerwienieniu[02]. U osób z trądzikiem różowatym krem z 2 procent niacynamidu poprawiał stan bariery skóry[08]. Sam trądzik różowaty to jednak choroba skóry, którą leczy dermatolog.
Przebarwienia i nierówny koloryt
Niacynamid rozjaśnia przebarwienia, ale nie hamuje tyrozynazy, czyli enzymu, który wytwarza barwnik; działa na dalszym etapie. W badaniach laboratoryjnych hamował o 35 do 68 procent przekazywanie melanosomów, czyli pęcherzyków z barwnikiem, z melanocytów do komórek naskórka, a w badaniach klinicznych krem z 5 procent niacynamidu zmniejszył przebarwienia po 4 tygodniach w porównaniu z samym podłożem kremu[12]; autorzy tego badania także pracowali dla producenta kosmetyków. W innym badaniu krem z 5 procent zmniejszał plamy, a krem z 2 procent nie dał istotnej różnicy; po zakończeniu stosowania efekt stopniowo słabł[08]. Przy melasmie krem z 4 procent niacynamidu po 8 tygodniach rozjaśniał skórę podobnie jak krem z 4 procent hydrochinonu, z mniejszą liczbą skutków ubocznych[16].
Te same dane i inne składniki rozjaśniające opisuję w artykule o tym, skąd się biorą przebarwienia na twarzy i co naprawdę pomaga. Jeśli przebarwienia nie bledną po 3 miesiącach regularnej pielęgnacji z codziennym filtrem, warto zastanowić się nad innym składnikiem aktywnym, a gdy i on nie pomoże, nad zabiegiem na przebarwienia.
Cera tłusta i trądzikowa: sebum, pory i wypryski
Przy cerze tłustej niacynamid zmniejsza ilość sebum, ale wyniki zależą od grupy badanych. W badaniu 100 osób w Japonii krem z 2 procent niacynamidu obniżył tempo wydzielania sebum po 2 i 4 tygodniach. W badaniu 30 osób w Stanach Zjednoczonych po 6 tygodniach zmniejszyła się ilość sebum na skórze, ale nie tempo jego wydzielania[13]. Przegląd z 2024 roku podsumowuje, że preparaty zawierające od 2 do 5 procent niacynamidu zmniejszają wydzielanie sebum[03].
Przy porach dowody są skromniejsze. W jednym badaniu krem z 4 procent niacynamidu zmniejszył widoczność porów i nierówności skóry po 8 tygodniach[08]. Dermatolodzy w konsensusie przy rozszerzonych porach i skórze tłustej wskazali jednak retinoidy, a niacynamid przy zaczerwienieniu i przebarwieniach[02].
Rekomendacje PTD przypisują niacynamidowi działanie przeciwtrądzikowe: łagodzi stany zapalne, zmniejsza produkcję sebum i hamuje namnażanie bakterii Cutibacterium acnes, które biorą udział w powstawaniu trądziku[01]. Przy wypryskach zapalnych żel z 4 procent nikotynamidu, nakładany dwa razy dziennie przez 8 tygodni, dał wyniki porównywalne z żelem z antybiotykiem klindamycyną: poprawę oceniono u 82 procent osób z grupy nikotynamidu i u 68 procent z grupy klindamycyny[14]. Przegląd Cochrane z 2020 roku znalazł jednak tylko cztery badania nikotynamidu w trądziku, żadne nie mierzyło ogólnej oceny poprawy, a dostępne dane ocenił jako niskiej jakości[15]. Niacynamid może więc wspierać skórę skłonną do wyprysków, ale trądzik zapalny leczy dermatolog.
Zmarszczki i oznaki starzenia
W tym samym badaniu 50 kobiet krem z 5 procent niacynamidu wygładził też drobne zmarszczki, zmniejszył ziemisty odcień skóry i poprawił jej elastyczność[11], a w innym badaniu 4 procent poprawił zmarszczki po 12 tygodniach[08]. Przegląd z 2024 roku opisuje też, że niacynamid zwiększał produkcję kolagenu przez fibroblasty, czyli komórki skóry właściwej, w badaniach na pobranej skórze myszy i w badaniach z udziałem ludzi[03]. To dobre wyniki, ale przy zmarszczkach konsensus dermatologów objął retinoidy, witaminę C i filtr mineralny, a nie niacynamid[02]. Jeśli zależy Ci głównie na zmarszczkach, zacznij od retinolu, który opisuję w artykule Retinol na twarz: jak zacząć, żeby nie podrażnić skóry, a niacynamid potraktuj jako wsparcie.
Jakie stężenie niacynamidu wybrać i czy 25 procent działa lepiej?
Wybierz od 2 do 5 procent. W takich stężeniach niacynamid działał w badaniach klinicznych: tyle miały preparaty zmniejszające sebum[03] i przebarwienia[04]. W 2005 roku w kosmetykach stosowano go w stężeniu do 3 procent[17], a dziś w drogeriach jest serum z 10, 20, a nawet 25 procent.
Badania tolerancji pokazały, że niacynamid nie wywołuje szczypania w stężeniu do 10 procent, a do 5 procent nie podrażnia skóry, także w 21-dniowym teście nakładania[17][03]. Przegląd z 2021 roku uznaje go za dobrze tolerowany w zwykle stosowanych stężeniach, poniżej 5 procent[08]. W przeglądach badań, na których opieram ten artykuł, nie ma porównań serum 20 albo 25 procent z niższym stężeniem, więc nie wiadomo, czy wyższe stężenie działa lepiej. Opisane w nich badania tolerancji z udziałem ludzi kończą się na 10 procent[17].
Więcej nie zawsze znaczy lepiej, ale też nie każde niskie stężenie wystarcza: przy przebarwieniach 5 procent działało, a 2 procent nie dało istotnej różnicy[08]. Reakcja na niacynamid zależy też od stanu skóry, więc to, co jedna osoba toleruje, u innej może wywołać podrażnienie[08]. Jeśli masz serum 20 albo 25 procent i skóra po nim piecze, szczypie albo mrowi, odstaw je[07].
W gabinecie polecam niacynamid przede wszystkim osobom z nadmiernym wydzielaniem sebum, z przebarwieniami pozapalnymi i z zaburzoną barierą hydrolipidową, czyli osłabioną barierą naskórka. Na początek zalecam stężenie od 2 do 5 procent: pozwala sprawdzić, jak skóra toleruje ten składnik, i bezpiecznie wprowadzić go do codziennej pielęgnacji. U klientek, które znają już niacynamid, obserwuję wyraźną poprawę. Wyższego stężenia, powyżej 5 procent, zwykle nie stosuje się codziennie, tylko 2 lub 3 razy w tygodniu.
Jak stosować niacynamid?
Niacynamid w stężeniu od 2 do 5 procent stosujesz codziennie, raz albo dwa razy dziennie, na oczyszczoną skórę, przed kremem; wyższe stężenie zwykle 2 lub 3 razy w tygodniu. Ważniejsze od formy kosmetyku jest regularne stosowanie, bo efekt widać dopiero po kilku tygodniach.
Rano czy wieczorem, serum czy krem?
Możesz go stosować zarówno rano, jak i wieczorem, albo w obu rutynach. W badaniach niacynamid nakładano najczęściej dwa razy dziennie[11][14], a w kilku z nich był składnikiem kremu nawilżającego, a nie serum[13][12]. Serum ma sens, gdy chcesz dodać niacynamid do kremu, który już lubisz. Rano zawsze kończ pielęgnację kremem z filtrem o szerokim spektrum i SPF 30 lub wyższym[06]; klientkom zalecam SPF 50. W badaniach nad przebarwieniami niacynamid stosowano razem z filtrem[12][16].
W której kolejności nakładać niacynamid?
Dermatolodzy zalecają kolejność: mycie łagodnym środkiem, preparat z aktywnym składnikiem, krem nawilżający lub krem z filtrem, a na końcu makijaż[05]. Serum z niacynamidem nakładasz więc po myciu i toniku, a przed kremem. Jeśli używasz kilku serum, na przykład z kwasem hialuronowym i z niacynamidem, nakładaj je od najlżejszej konsystencji do najgęstszej. Całą rutynę rano i wieczorem rozpisuję w artykule Pielęgnacja twarzy krok po kroku.
Jak zacząć, żeby nie podrażnić skóry?
- Kosmetyki z niacynamidem wprowadzaj pojedynczo, jeden nowy produkt naraz, bo kilka nowych kosmetyków jednocześnie może podrażnić skórę[07].
- Zrób próbę uczuleniową: przez 4 lub 5 dni nakładaj odrobinę produktu dwa razy dziennie za uchem, bo tam zalecam ją wykonywać, albo na wewnętrznej stronie przedramienia, jak radzą dermatolodzy[07]. Jeśli skóra nie jest zaczerwieniona i nie swędzi, przejdź na twarz[07]. Reakcję może wywołać nawet kosmetyk hipoalergiczny[07].
- Wybierz stężenie z badań, od 2 do 5 procent, zamiast najwyższego na półce[03][08].
- Odstaw produkt, który piecze, szczypie albo mrowi, bo to znak podrażnienia[07].
- Stosuj go regularnie i oceniaj efekt po co najmniej 6 tygodniach[07].

Po jakim czasie widać efekty niacynamidu?
Zwykle po kilku tygodniach. W badaniach najszybciej zmieniała się ilość sebum: spadła po 2 i 4 tygodniach[13]. Przebarwienia jaśniały po 4 tygodniach, a wyraźniej po 8[12][16], pory zmniejszały się po 8 tygodniach, a zmarszczki po 12[08][11]. Dermatolodzy przypominają, że większość kosmetyków potrzebuje co najmniej 6 tygodni, a czasem do 3 miesięcy[07]. Efekt trwa, dopóki stosujesz produkt: po zakończeniu stosowania kremu z 5 procent niacynamidu poprawa przebarwień stopniowo słabła[08].
Warunkiem widocznych efektów jest systematyczność, czyli stosowanie preparatu tak, jak zaleca producent dla danego stężenia. U moich klientek po 2 tygodniach wyciszają się stany zapalne i poprawia się nawilżenie skóry. Po 4 tygodniach zmniejsza się wydzielanie sebum, a po 12 tygodniach widać wyraźnie rozjaśnione przebarwienia pozapalne.
Jak niacynamid współgra z innymi składnikami?
Niacynamid możesz łączyć z wieloma składnikami. W badaniach klinicznych stosowano go z filtrem[12], a w jednym serum połączono go z kwasem traneksamowym, stabilną formą witaminy C i kwasem glikolowym[09]. Każdy nowy produkt dokładasz jednak pojedynczo, bo zbyt wiele kosmetyków, szczególnie kilka przeciwstarzeniowych naraz, może podrażnić skórę[05]. U osób leczonych izotretynoiną, lekiem na ciężki trądzik, zaproponowano go jako sposób na zmniejszenie zaczerwienienia, suchości i swędzenia skóry[04]; takie leczenie zawsze prowadzi dermatolog. Jeśli stosujesz retinol albo kwasy, dodaj niacynamid dopiero wtedy, gdy skóra dobrze je znosi, i obserwuj ją przez kilka tygodni; o wprowadzaniu retinolu piszę w osobnym artykule. Pełną tabelę połączeń składników opiszę w kolejnym artykule z tej kategorii.
Skąd wziął się mit o witaminie C?
Źródła, które da się odnaleźć, dotyczą chemii samych składników. Już w 1954 roku opisano kompleks, który kwas L-askorbinowy, czyli witamina C, tworzy z nikotynamidem[18]. W badaniu laboratoryjnym kremów niacynamid przyspieszał rozpad witaminy C pod wpływem promieniowania UV[19]. Oba wyniki opisują zachowanie składników w roztworze i w kremie, a nie to, jak działają na skórze.
Na skórze oba składniki testowano razem. Przegląd z 2021 roku opisuje badania kliniczne preparatów, które łączą niacynamid z pochodną witaminy C, na przykład żelu z 3,5 procent nikotynamidu i 2 procent glukozydu askorbylu[08]. W badaniu 60 kobiet z melasmą serum z 5 procent niacynamidu i stabilną formą witaminy C działało podobnie jak 4 procent hydrochinonu i przez pierwsze 3 miesiące było od niego lepiej tolerowane[09]; badanie sfinansował producent serum.
Klientkom, które pytają, czy wolno łączyć niacynamid z witaminą C, odpowiadam: tak. Ten duet sprawdza się szczególnie przy przebarwieniach, szarym kolorycie skóry i pierwszych oznakach starzenia.
W praktyce: jeśli masz oba serum, wprowadzaj je po kolei, każde po próbie uczuleniowej. Gdy po nałożeniu obu skóra piecze, rozdziel je: witaminę C nakładaj rano, a niacynamid wieczorem.

Kiedy niacynamid podrażnia i co wtedy zrobić?
Niacynamid jest bardzo dobrze tolerowany[01][03], ale podrażnienie się zdarza. W badaniu nad melasmą skutki uboczne wystąpiły u 5 z 27 osób po stronie twarzy z niacynamidem i u 8 po stronie z hydrochinonem; najczęściej było to zaczerwienienie, swędzenie i pieczenie, które słabły przy dalszym stosowaniu[16]. Reakcja zależy jednak od stanu skóry, a przy silnych objawach trzeba skonsultować się z lekarzem[08].
Pieczenie, szczypanie i mrowienie po nałożeniu kosmetyku oznaczają, że produkt podrażnia skórę[07]. Przyczyną nie musi być sam niacynamid: skórę może podrażnić kilka nowych produktów wprowadzonych naraz[05], a reakcję może wywołać nawet kosmetyk hipoalergiczny[07]. Wysyp po nowym kosmetyku bywa nazywany oczyszczaniem się skóry; bezpieczniej potraktować go jako możliwe podrażnienie i przerwać stosowanie.
W gabinecie takie podrażnienia widzę głównie przy wyższych stężeniach. Przy stężeniu od 2 do 5 procent zdarzają się rzadko i zwykle dotyczą osób z osłabioną barierą hydrolipidową albo z cerą reaktywną lub naczynkową. Niacynamid nie powoduje oczyszczania się skóry: jeśli pojawiają się drobne krostki, pieczenie albo szorstkość, skóra daje sygnał, że dawka jest za mocna.
Odstaw produkt z niacynamidem, gdy:
- skóra piecze, szczypie albo mrowi po nałożeniu[07];
- pojawia się zaczerwienienie albo swędzenie w miejscu nakładania[07];
- objawy są silne: wtedy skonsultuj się z lekarzem[08].
Po odstawieniu poczekaj, aż objawy całkowicie się wyciszą, i skup się na regeneracji skóry: łagodnym myciu i kremie nawilżającym. Potem możesz spróbować ponownie w niższym stężeniu, na przykład 2 procent, zaczynając od próby uczuleniowej za uchem albo na przedramieniu. Jeśli skóra nadal reaguje pieczeniem i wysypem, może to oznaczać nietolerancję niacynamidu i lepiej z niego zrezygnować.
Czy niacynamid można stosować w ciąży i podczas karmienia?
Dobrych badań bezpieczeństwa kosmetyków w ciąży i podczas karmienia jest mało. Zalecenia opierają się głównie na obserwacjach i na danych od kobiet, które nie są w ciąży, a ciążę i karmienie ocenia się osobno[20]. Przegląd kanadyjskiego programu Motherisk ocenia, że preparaty na trądzik i inne łagodne problemy skóry działają głównie miejscowo i przenikają do krwi w minimalnych ilościach; wyjątkiem są hydrochinon i tretynoina[21].
Klientkom w ciąży i karmiącym piersią odpowiadam, że niacynamid jest uznawany za bezpieczny: to pochodna witaminy B3, która działa głównie w obrębie naskórka i nie kumuluje się we krwi. Moja odpowiedź nie zastąpi jednak oceny Twojej sytuacji: jeśli jesteś w ciąży albo karmisz piersią, decyzję o niacynamidzie, jak o każdym składniku aktywnym, podejmij z lekarzem prowadzącym.
Niacynamid w gabinecie: kiedy domowa pielęgnacja nie wystarcza
Niacynamid w domu to pielęgnacja na tygodnie i miesiące. Jeśli po 3 miesiącach regularnego stosowania z filtrem przebarwienia, zaczerwienienie albo przetłuszczanie się skóry się nie zmieniają, warto ocenić skórę w gabinecie.
Niacynamid dobrze wpisuje się też w pielęgnację wokół zabiegów. Międzynarodowy konsensus 14 ekspertów z 2026 roku uznał go, obok ceramidów, cholesterolu, kwasu hialuronowego, pantenolu i peptydów, za składnik odpowiedni przed zabiegami, w dniu zabiegu i po nim, przy wszystkich czterech ocenianych rodzajach procedur estetycznych[22]. Ekspertów do konsensusu zaprosił producent kosmetyków.
W AQUAOO niacynamid zawiera krem, który nakładam na zakończenie zabiegu oczyszczania skóry. Taki krem możesz stosować także w domowej pielęgnacji, ale nie od razu po zabiegu: krem z niskim stężeniem, na przykład 2 procent niacynamidu, wprowadź 3 dni po zabiegu, a z wyższym dopiero po tygodniu.

Kiedy iść do dermatologa?
Kosmetolog nie diagnozuje i nie leczy chorób skóry. Do dermatologa idź, gdy:
- masz bolesne, zapalne wypryski albo guzki, które zostawiają ślady;
- twarz jest stale zaczerwieniona, piecze i reaguje na większość kosmetyków;
- przebarwienie szybko się powiększa albo zmienia się znamię lub plama na skórze;
- chcesz przyjmować witaminę B3 w tabletkach.
Od czego zacząć z niacynamidem?
Niacynamid to dobrze tolerowany składnik aktywny[01], ale i z nim warto zacząć ostrożnie. Na start wystarczą trzy zasady:
- Niskie stężenie: od 2 do 5 procent, w serum albo w kremie, po próbie uczuleniowej za uchem albo na przedramieniu.
- Regularność: codziennie, rano lub wieczorem, z oceną efektu po co najmniej 6 tygodniach.
- Filtr: rano zawsze krem z filtrem o szerokim spektrum, najlepiej SPF 50.
Jeśli nie wiesz, czy niacynamid jest dla Twojej skóry, jakie stężenie wybrać albo jak dodać go do kosmetyków, których już używasz, umów konsultację kosmetologiczną w AQUAOO w Miechowie. Przynieś kosmetyki, których używasz na co dzień. Ocenię stan skóry i razem ustalimy, czy i jak wprowadzić niacynamid do Twojej pielęgnacji.
Najczęstsze pytania o niacynamid
Czy niacynamid można stosować codziennie?
Tak. W badaniach klinicznych niacynamid nakładano dwa razy dziennie przez 8 albo 12 tygodni[14][11], a w 21-dniowym teście w stężeniu do 5 procent nie podrażniał skóry[17]. Codziennie stosuj stężenie od 2 do 5 procent; wyższe zwykle nakłada się 2 lub 3 razy w tygodniu. Odstaw produkt, gdy skóra piecze lub szczypie[07].
Czy po niacynamidzie trzeba nałożyć krem?
Tak, jeśli niacynamid masz w serum. Po preparacie z aktywnym składnikiem dermatolodzy zalecają krem nawilżający lub krem z filtrem[05]. Jeśli niacynamid jest w Twoim kremie, masz jeden krok mniej: w kilku badaniach podawano go właśnie w kremie nawilżającym[13][12].
Czy niacynamid można stosować latem?
Tak. Niacynamid nie uwrażliwia skóry na światło[17], więc możesz go stosować przez cały rok, także rano. Latem pamiętaj o kremie z filtrem: SPF 30 lub wyższym, o szerokim spektrum i wodoodpornym, ponawianym mniej więcej co 2 godziny, gdy jesteś na zewnątrz[06].
Czy niacynamid zwęża pory?
Może zmniejszyć ich widoczność, ale dowody są skromne. W jednym badaniu krem z 4 procent niacynamidu zmniejszył widoczność porów po 8 tygodniach[08]. Sebum odpowiada za świecenie się twarzy, a krem z 2 procent niacynamidu zmniejszał jego ilość[13]. Przy rozszerzonych porach dermatolodzy w konsensusie wskazali jednak retinoidy[02].
Czy niacynamid jest dobry dla skóry wrażliwej?
Zwykle tak, bo niacynamid nie rozszerza naczyń i jest bardzo dobrze tolerowany[03], a krem z 2 procent poprawiał barierę u osób z trądzikiem różowatym[08]. Reakcja zależy jednak od stanu skóry[08], dlatego przy skórze wrażliwej zacznij od próby uczuleniowej i od niskiego stężenia[07]. W gabinecie podrażnienia po niacynamidzie widzę najczęściej właśnie u osób z cerą reaktywną lub naczynkową.
Terminologia
- Koenzym NAD
- związek obecny w każdej komórce, potrzebny do wytwarzania energii i do naprawy DNA; organizm buduje go między innymi z niacynamidu. wróć
- Antyoksydant (przeciwutleniacz)
- składnik, który neutralizuje wolne rodniki, czyli szkodliwe cząsteczki powstające w skórze między innymi pod wpływem promieniowania UV i zanieczyszczeń; przykładem są witamina C, witamina E i niacynamid. wróć
- Kwasy AHA i BHA
- hydroksykwasy, które rozpuszczają połączenia między martwymi komórkami naskórka i w ten sposób go złuszczają; AHA, na przykład glikolowy i mlekowy, działają na powierzchni skóry, BHA, czyli kwas salicylowy, także w porach. wróć
- Niacyna (kwas nikotynowy)
- druga forma witaminy B3; w dużych dawkach doustnych wywołuje zaczerwienienie i świąd skóry, czego niacynamid nie robi. wróć
- Ceramidy
- lipidy warstwy rogowej naskórka, które razem z cholesterolem i kwasami tłuszczowymi spajają jej komórki i ograniczają utratę wody. wróć
- Bariera naskórkowa
- zewnętrzna warstwa naskórka złożona ze zrogowaciałych komórek i lipidów; chroni skórę przed utratą wody i przed czynnikami z zewnątrz. wróć
- Transepidermalna utrata wody (TEWL)
- odparowywanie wody z głębszych warstw skóry przez naskórek na zewnątrz; rośnie, gdy bariera jest uszkodzona. wróć
- Fotostarzenie
- przedwczesne starzenie się skóry pod wpływem promieniowania słonecznego: zmarszczki, przebarwienia i nierówny koloryt. wróć
- Konsensus delficki
- metoda, w której grupa ekspertów odpowiada na te same pytania w kilku rundach ankiet, aż osiągnie zgodę; daje wspólne stanowisko specjalistów, a nie nowe badanie. wróć
- Trądzik różowaty
- przewlekła choroba skóry twarzy z zaczerwienieniem, rozszerzonymi naczynkami i grudkami; leczy ją dermatolog. wróć
- Melanosomy
- pęcherzyki z melaniną, czyli barwnikiem skóry, które melanocyty przekazują do sąsiednich komórek naskórka. wróć
- Melanocyty
- komórki barwnikowe w naskórku, które wytwarzają melaninę. wróć
- Podłoże kremu
- krem o tym samym składzie, ale bez badanego składnika aktywnego; porównanie z nim pokazuje działanie samego składnika. wróć
- Melasma
- przewlekłe, zwykle symetryczne przebarwienia na policzkach, czole i nad górną wargą, związane z hormonami i słońcem. wróć
- Hydrochinon
- lek rozjaśniający przebarwienia, który hamuje wytwarzanie melaniny; stosuje się go pod kontrolą lekarza. wróć
- Sebum
- łój wydzielany przez gruczoły łojowe; jego nadmiar odpowiada za świecenie się skóry. wróć
- Retinoidy
- pochodne witaminy A stosowane na skórę: retinol w kosmetykach, a tretynoina i adapalen jako leki; przyspieszają odnowę naskórka i pobudzają produkcję kolagenu. wróć
- Przebarwienia pozapalne
- ciemniejsze plamy, które zostają na skórze po stanie zapalnym, na przykład po wyprysku trądzikowym. wróć
- Filtr o szerokim spektrum
- krem z filtrem, który chroni zarówno przed promieniowaniem UVA, jak i przed UVB. wróć
- Próba uczuleniowa
- sprawdzenie nowego kosmetyku na niewielkim fragmencie skóry, za uchem albo na wewnętrznej stronie przedramienia, przez kilka dni przed nałożeniem go na twarz. wróć
Przypisy
- Zegarska B, Rudnicka L, Narbutt J, Barańska-Rybak W, Bergler-Czop B, Chlebus E, et al. Zastosowanie dermokosmetyków w praktyce klinicznej. Rekomendacje Polskiego Towarzystwa Dermatologicznego. Część I. Dermatol Rev/Przegl Dermatol. 2023;110(2):121-132. doi:10.5114/dr.2023.127834. doi.org/10.5114/dr.2023.127834 (nowe okno) wróć
- Alvarez GV, Kang BY, Richmond AM, Hoss E, Sulewski R, Minkis K, et al. Skincare ingredients recommended by cosmetic dermatologists: A Delphi consensus study. J Am Acad Dermatol. 2025;93(6):1509-1525. doi:10.1016/j.jaad.2025.04.021. PMID: 40233838. doi.org/10.1016/j.jaad.2025.04.021 (nowe okno) wróć
- Marques C, Hadjab F, Porcello A, Lourenço K, Scaletta C, Abdel-Sayed P, et al. Mechanistic Insights into the Multiple Functions of Niacinamide: Therapeutic Implications and Cosmeceutical Applications in Functional Skincare Products. Antioxidants (Basel). 2024;13(4):425. doi:10.3390/antiox13040425. PMID: 38671873. PMCID: PMC11047333. doi.org/10.3390/antiox13040425 (nowe okno) wróć
- Camillo L, Zavattaro E, Savoia P. Nicotinamide: A Multifaceted Molecule in Skin Health and Beyond. Medicina (Kaunas). 2025;61(2):254. doi:10.3390/medicina61020254. PMID: 40005371. PMCID: PMC11857428. doi.org/10.3390/medicina61020254 (nowe okno) wróć
- American Academy of Dermatology. Should I apply my skin care products in a certain order?. AAD, Skin care basics. www.aad.org/public/everyday-care/skin-care-basics/care/apply-skin-care-certain-order (nowe okno) wróć
- American Academy of Dermatology. Sunscreen FAQs. AAD, Sun protection; aktualizacja 2025-02-11. www.aad.org/public/everyday-care/sun-protection/shade-clothing-sunscreen/sunscreen-faqs (nowe okno) wróć
- American Academy of Dermatology. How to maximize results from anti-aging skin care products. AAD, Skin care secrets. www.aad.org/public/everyday-care/skin-care-secrets/anti-aging/maximize-anti-aging-products (nowe okno) wróć
- Boo YC. Mechanistic Basis and Clinical Evidence for the Applications of Nicotinamide (Niacinamide) to Control Skin Aging and Pigmentation. Antioxidants (Basel). 2021;10(8):1315. doi:10.3390/antiox10081315. PMID: 34439563. PMCID: PMC8389214. doi.org/10.3390/antiox10081315 (nowe okno) wróć
- Rocio J, Pittet JC, Sachdev M, Kovylkina N, Deloche Bensmaine C, Passeron T. Evaluation of the Efficacy of a Serum Containing Niacinamide, Tranexamic Acid, Vitamin C, and Hydroxy Acid Compared to 4% Hydroquinone in the Management of Melasma. J Cosmet Dermatol. 2025;24(3):e70097. doi:10.1111/jocd.70097. PMID: 40062688. PMCID: PMC11892338. doi.org/10.1111/jocd.70097 (nowe okno) wróć
- Tanno O, Ota Y, Kitamura N, Katsube T, Inoue S. Nicotinamide increases biosynthesis of ceramides as well as other stratum corneum lipids to improve the epidermal permeability barrier. Br J Dermatol. 2000;143(3):524-31. doi:10.1111/j.1365-2133.2000.03705.x. PMID: 10971324. doi.org/10.1111/j.1365-2133.2000.03705.x (nowe okno) wróć
- Bissett DL, Oblong JE, Berge CA. Niacinamide: A B vitamin that improves aging facial skin appearance. Dermatol Surg. 2005;31(7 Pt 2):860-5; discussion 865. doi:10.1111/j.1524-4725.2005.31732. PMID: 16029679. doi.org/10.1111/j.1524-4725.2005.31732 (nowe okno) wróć
- Hakozaki T, Minwalla L, Zhuang J, Chhoa M, Matsubara A, Miyamoto K, et al. The effect of niacinamide on reducing cutaneous pigmentation and suppression of melanosome transfer. Br J Dermatol. 2002;147(1):20-31. doi:10.1046/j.1365-2133.2002.04834.x. PMID: 12100180. doi.org/10.1046/j.1365-2133.2002.04834.x (nowe okno) wróć
- Draelos ZD, Matsubara A, Smiles K. The effect of 2% niacinamide on facial sebum production. J Cosmet Laser Ther. 2006;8(2):96-101. doi:10.1080/14764170600717704. PMID: 16766489. doi.org/10.1080/14764170600717704 (nowe okno) wróć
- Shalita AR, Smith JG, Parish LC, Sofman MS, Chalker DK. Topical nicotinamide compared with clindamycin gel in the treatment of inflammatory acne vulgaris. Int J Dermatol. 1995;34(6):434-7. doi:10.1111/j.1365-4362.1995.tb04449.x. PMID: 7657446. doi.org/10.1111/j.1365-4362.1995.tb04449.x (nowe okno) wróć
- Liu H, Yu H, Xia J, Liu L, Liu GJ, Sang H, et al. Topical azelaic acid, salicylic acid, nicotinamide, sulphur, zinc and fruit acid (alpha-hydroxy acid) for acne. Cochrane Database Syst Rev. 2020;5(5):CD011368. doi:10.1002/14651858.CD011368.pub2. PMID: 32356369. PMCID: PMC7193765. doi.org/10.1002/14651858.CD011368.pub2 (nowe okno) wróć
- Navarrete-Solís J, Castanedo-Cázares JP, Torres-Álvarez B, Oros-Ovalle C, Fuentes-Ahumada C, González FJ, et al. A Double-Blind, Randomized Clinical Trial of Niacinamide 4% versus Hydroquinone 4% in the Treatment of Melasma. Dermatol Res Pract. 2011;2011:379173. doi:10.1155/2011/379173. PMID: 21822427. PMCID: PMC3142702. doi.org/10.1155/2011/379173 (nowe okno) wróć
- Cosmetic Ingredient Review Expert Panel. Final report of the safety assessment of niacinamide and niacin. Int J Toxicol. 2005;24 Suppl 5:1-31. doi:10.1080/10915810500434183. PMID: 16596767. doi.org/10.1080/10915810500434183 (nowe okno) wróć
- Najer H, Guepet R. [Study of the complex of L-ascorbic acid with nicotinamide: nicoscorbine]. Ann Pharm Fr. 1954;12(11):712-7. French. PMID: 14362126. pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/14362126 (nowe okno) wróć
- Ahmad I, Sheraz MA, Ahmed S, Bano R, Vaid FH. Photochemical interaction of ascorbic acid with riboflavin, nicotinamide and alpha-tocopherol in cream formulations. Int J Cosmet Sci. 2012;34(2):123-31. doi:10.1111/j.1468-2494.2011.00690.x. PMID: 22014159. doi.org/10.1111/j.1468-2494.2011.00690.x (nowe okno) wróć
- Kovacs T, Nadir U, Goldenberg M, Rohrer TE, Hooper D, Jeha GM, et al. Cosmetic Dermatology in Pregnancy and Lactation: A Risk-Benefit Framework for Clinical Practice. Int J Dermatol. 2026. doi:10.1111/ijd.70620. PMID: 42634996. doi.org/10.1111/ijd.70620 (nowe okno) wróć
- Bozzo P, Chua-Gocheco A, Einarson A. Safety of skin care products during pregnancy. Can Fam Physician. 2011;57(6):665-7. PMID: 21673209. PMCID: PMC3114665. pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/21673209 (nowe okno) wróć
- Bjerring P, Draelos ZD, Fabi SG, Goodman GJ, Hau KC, Haus A, et al. International Expert Consensus on Integrated Skincare Active Ingredients for Pretreatment and Posttreatment Use With Medical Aesthetic Procedures to Enhance Skin Benefits. J Cosmet Dermatol. 2026;25(5):e70880. doi:10.1111/jocd.70880. PMID: 42087526. PMCID: PMC13145317. doi.org/10.1111/jocd.70880 (nowe okno) wróć

