Niacynamid: na co pomaga i jak go stosować

Na co pomaga niacynamid, czyli witamina B3 w kosmetykach? Najlepiej udokumentowane jest jego działanie na barierę naskórka, zaczerwienienie i przebarwienia, słabiej na nadmiar sebum, pory i zmarszczki. W badaniach wystarczały stężenia od 2 do 5 procent nakładane codziennie, a efekt pojawiał się po kilku tygodniach. Możesz go stosować rano lub wieczorem, także w jednej rutynie z witaminą C.

Karolina Peroń, magister kosmetologii, założycielka AQUAOO

mgr kosmetologii, założycielka AQUAOO

Opublikowano Weryfikacja merytoryczna

Kobieta owinięta kremowym ręcznikiem przykłada pipetę z serum do policzka i trzyma bursztynową buteleczkę bez etykiety, w tle biała umywalka

W skrócie (TL;DR)

  • Niacynamid to amid witaminy B3, a nie kwas; Polskie Towarzystwo Dermatologiczne (PTD) opisuje go jako substancję dobrze tolerowaną i bezpieczną, która stabilizuje barierę naskórkową i poprawia nawilżenie[01].
  • Najmocniejsze dowody ma przy zaczerwienieniu i przebarwieniach i właśnie przy nich wskazali go dermatolodzy w konsensusie z 2025 roku; przy porach i zmarszczkach konsensus objął retinoidy[02].
  • W badaniach klinicznych wystarczało od 2 do 5 procent niacynamidu[03][04]; w przeglądach badań nie ma danych o przewadze serum 20 i 25 procent nad niższym stężeniem.
  • Stosujesz go codziennie po myciu, przed kremem, a rano pod krem z filtrem SPF 30 lub wyższym[05][06]; efekt oceniasz po co najmniej 6 tygodniach[07].
  • Niacynamid i witaminę C testowano razem w badaniach klinicznych[08][09]; produkt, który piecze, szczypie albo mrowi, odstawiasz[07].

Niacynamid w kosmetykach jest dziś wszędzie: w serum, tonikach, kremach i maseczkach, a na drogeryjnej półce stoją obok siebie butelki z 5, 10, 20 i 25 procent. W mediach społecznościowych uchodzi za składnik na wszystko: pory, przebarwienia, trądzik, zmarszczki i barierę naskórka. Jednocześnie krążą ostrzeżenia, że nie wolno go łączyć z witaminą C i że wysokie stężenie wywołuje wysyp. W tym artykule oddzielam to, co potwierdzają badania, od obietnic z etykiet i odpowiadam na trzy pytania: na co niacynamid naprawdę działa, jakie stężenie wybrać i jak go stosować w codziennej pielęgnacji, żeby nie podrażnić skóry.

Czym jest niacynamid?

Niacynamid, nazywany też nikotynamidem, to amid witaminy B3, czyli niacyny[01]. Witamina B3 rozpuszcza się w wodzie i ma dwie formy: kwas nikotynowy, czyli niacynę, oraz niacynamid[03]. W komórkach skóry niacynamid służy do budowy koenzymu NAD, który bierze udział w wytwarzaniu energii i w naprawie uszkodzeń DNA[01][08].

Polskie Towarzystwo Dermatologiczne w rekomendacjach z 2023 roku pisze, że niacynamid ma silne właściwości antyoksydacyjne, czyli przeciwutleniające, a zależnie od stężenia działa przeciwświądowo, przeciwdrobnoustrojowo, sebostatycznie (ogranicza wydzielanie łoju przez gruczoły łojowe) i rozjaśniająco[01]. Te same rekomendacje opisują go jako substancję dobrze tolerowaną i bezpieczną, często stosowaną w kosmetykach[01].

Czy niacynamid to kwas?

Nie. Nazwa myli, bo niacynamid jest amidem kwasu nikotynowego[08], ale sam kwasem nie jest. Nie należy do kwasów AHA i BHA, które złuszczają naskórek; o nich piszę w artykule o tym, jakie kwasy na twarz wybrać i jak je stosować. Działa wręcz odwrotnie niż kwasy złuszczające: według rekomendacji PTD zwiększa spójność warstwy rogowej naskórka[01].

Niacynamid a niacyna: dlaczego to nie to samo

Niacyna, czyli kwas nikotynowy, przyjmowana doustnie w dużych dawkach wywołuje zaczerwienienie i świąd skóry, zwłaszcza twarzy i szyi[03]. Niacynamid nie rozszerza naczyń skóry i jest bardzo dobrze tolerowany, bez podrażnienia, zaczerwienienia, pieczenia, szczypania i swędzenia[03]; w odróżnieniu od niacyny nie wywołuje uderzeń gorąca[08]. Stąd pytania, czy kwas nikotynowy jest szkodliwy: dotyczą one niacyny w tabletkach, a nie niacynamidu w kremie. Suplementy z witaminą B3 to temat na rozmowę z lekarzem, nie z kosmetologiem.

Na co pomaga niacynamid?

Niacynamid pomaga przede wszystkim przy osłabionej barierze naskórka, zaczerwienieniu i przebarwieniach. Słabiej udokumentowane jest jego działanie na nadmiar sebum, pory, wypryski i zmarszczki. W tabeli zebrałam, co pokazują badania, w jakim stężeniu i po jakim czasie pojawiał się efekt; siłę dowodów oceniłam na podstawie liczby i jakości badań w cytowanych przeglądach.

Na co pomaga niacynamid: działanie, siła dowodów i warunki z badań
Problem skóryCo robi niacynamidSiła dowodówStężenie i czas w badaniach
Osłabiona bariera i odwodnieniezwiększa produkcję ceramidów i innych lipidów warstwy rogowej i zmniejsza utratę wody przez suchą skórę[10]; stabilizuje barierę i poprawia nawilżenie[01]dobra: badania laboratoryjne i kliniczne, rekomendacje PTDkrem z 2 procent poprawiał barierę u osób z trądzikiem różowatym[08]
Zaczerwienieniezmniejsza czerwone plamy na twarzy[11]dobra: badanie z grupą kontrolną i konsensus dermatologów[02]5 procent dwa razy dziennie przez 12 tygodni[11]
Przebarwienia i nierówny kolorythamuje przekazywanie barwnika z komórek barwnikowych do komórek naskórka[12]dobra: kilka badań z grupą kontrolną i konsensus dermatologów[02]5 procent: efekt po 4 tygodniach; 2 procent bez istotnej różnicy[12][08]
Świecenie się skóryzmniejsza ilość sebum na skórze[13][03]średnia: kilka badań, wyniki różne w różnych grupach2 procent, efekt po 2, 4 albo 6 tygodniach[13]
Rozszerzone poryzmniejsza widoczność porów[08]ograniczona: pojedyncze badanie; przy porach konsensus objął retinoidy[02]4 procent przez 8 tygodni[08]
Wypryski zapalnedziała przeciwzapalnie, w badaniu podobnie jak żel z antybiotykiem[14]niska według przeglądu Cochrane[15]żel 4 procent dwa razy dziennie przez 8 tygodni[14]
Drobne zmarszczkiwygładza drobne zmarszczki i poprawia elastyczność[11]średnia: badanie autorów związanych z producentem; przy zmarszczkach konsensus objął retinoidy, witaminę C i filtr mineralny[02]5 procent przez 12 tygodni[11]; 4 procent przez 12 tygodni[08]

Wniosek z tabeli: niacynamid najlepiej sprawdza się jako składnik, który wspiera barierę, wycisza zaczerwienienie, rozjaśnia przebarwienia i wyrównuje koloryt skóry. Przy porach, wypryskach i zmarszczkach traktuj go jako uzupełnienie, a nie główną kurację.

Kobieta około 30 lat w jasnej łazience, owinięta kremowym ręcznikiem, przykłada pipetę z serum do policzka, a w drugiej dłoni trzyma bursztynową buteleczkę bez etykiety; naturalna skóra bez makijażu, w tle biała umywalka, dębowa szafka i złożone ręczniki
Niacynamid najlepiej udokumentowano przy barierze naskórka, zaczerwienieniu i przebarwieniach; przy porach i zmarszczkach jest uzupełnieniem.

Bariera ochronna i odwodnienie

Bariera naskórkowa to zewnętrzna warstwa skóry, która zatrzymuje wodę i chroni przed czynnikami z zewnątrz. Gdy brakuje w niej lipidów, rośnie transepidermalna utrata wody, w skrócie TEWL, a skóra ciągnie. W badaniu z 2000 roku niacynamid zwiększał w komórkach naskórka produkcję ceramidów, wolnych kwasów tłuszczowych i cholesterolu, a nakładany na skórę podnosił poziom ceramidów w warstwie rogowej i zmniejszał utratę wody przy skórze suchej[10]. Polskie Towarzystwo Dermatologiczne potwierdza, że niacynamid wpływa na prawidłowy poziom ceramidów, stabilizuje barierę i poprawia nawilżenie naskórka[01].

Zaczerwienienie i skóra wrażliwa

W badaniu z udziałem 50 kobiet z oznakami fotostarzenia krem z 5 procent niacynamidu, nakładany na połowę twarzy dwa razy dziennie przez 12 tygodni, zmniejszył czerwone plamy w porównaniu z kremem bez niacynamidu[11]. Autorzy pracowali dla producenta kosmetyków, ale ten sam kierunek potwierdza konsensus 62 dermatologów z 2025 roku, którzy wskazali niacynamid jako składnik przy zaczerwienieniu[02]. U osób z trądzikiem różowatym krem z 2 procent niacynamidu poprawiał stan bariery skóry[08]. Sam trądzik różowaty to jednak choroba skóry, którą leczy dermatolog.

Przebarwienia i nierówny koloryt

Niacynamid rozjaśnia przebarwienia, ale nie hamuje tyrozynazy, czyli enzymu, który wytwarza barwnik; działa na dalszym etapie. W badaniach laboratoryjnych hamował o 35 do 68 procent przekazywanie melanosomów, czyli pęcherzyków z barwnikiem, z melanocytów do komórek naskórka, a w badaniach klinicznych krem z 5 procent niacynamidu zmniejszył przebarwienia po 4 tygodniach w porównaniu z samym podłożem kremu[12]; autorzy tego badania także pracowali dla producenta kosmetyków. W innym badaniu krem z 5 procent zmniejszał plamy, a krem z 2 procent nie dał istotnej różnicy; po zakończeniu stosowania efekt stopniowo słabł[08]. Przy melasmie krem z 4 procent niacynamidu po 8 tygodniach rozjaśniał skórę podobnie jak krem z 4 procent hydrochinonu, z mniejszą liczbą skutków ubocznych[16].

Te same dane i inne składniki rozjaśniające opisuję w artykule o tym, skąd się biorą przebarwienia na twarzy i co naprawdę pomaga. Jeśli przebarwienia nie bledną po 3 miesiącach regularnej pielęgnacji z codziennym filtrem, warto zastanowić się nad innym składnikiem aktywnym, a gdy i on nie pomoże, nad zabiegiem na przebarwienia.

Cera tłusta i trądzikowa: sebum, pory i wypryski

Przy cerze tłustej niacynamid zmniejsza ilość sebum, ale wyniki zależą od grupy badanych. W badaniu 100 osób w Japonii krem z 2 procent niacynamidu obniżył tempo wydzielania sebum po 2 i 4 tygodniach. W badaniu 30 osób w Stanach Zjednoczonych po 6 tygodniach zmniejszyła się ilość sebum na skórze, ale nie tempo jego wydzielania[13]. Przegląd z 2024 roku podsumowuje, że preparaty zawierające od 2 do 5 procent niacynamidu zmniejszają wydzielanie sebum[03].

Przy porach dowody są skromniejsze. W jednym badaniu krem z 4 procent niacynamidu zmniejszył widoczność porów i nierówności skóry po 8 tygodniach[08]. Dermatolodzy w konsensusie przy rozszerzonych porach i skórze tłustej wskazali jednak retinoidy, a niacynamid przy zaczerwienieniu i przebarwieniach[02].

Rekomendacje PTD przypisują niacynamidowi działanie przeciwtrądzikowe: łagodzi stany zapalne, zmniejsza produkcję sebum i hamuje namnażanie bakterii Cutibacterium acnes, które biorą udział w powstawaniu trądziku[01]. Przy wypryskach zapalnych żel z 4 procent nikotynamidu, nakładany dwa razy dziennie przez 8 tygodni, dał wyniki porównywalne z żelem z antybiotykiem klindamycyną: poprawę oceniono u 82 procent osób z grupy nikotynamidu i u 68 procent z grupy klindamycyny[14]. Przegląd Cochrane z 2020 roku znalazł jednak tylko cztery badania nikotynamidu w trądziku, żadne nie mierzyło ogólnej oceny poprawy, a dostępne dane ocenił jako niskiej jakości[15]. Niacynamid może więc wspierać skórę skłonną do wyprysków, ale trądzik zapalny leczy dermatolog.

Zmarszczki i oznaki starzenia

W tym samym badaniu 50 kobiet krem z 5 procent niacynamidu wygładził też drobne zmarszczki, zmniejszył ziemisty odcień skóry i poprawił jej elastyczność[11], a w innym badaniu 4 procent poprawił zmarszczki po 12 tygodniach[08]. Przegląd z 2024 roku opisuje też, że niacynamid zwiększał produkcję kolagenu przez fibroblasty, czyli komórki skóry właściwej, w badaniach na pobranej skórze myszy i w badaniach z udziałem ludzi[03]. To dobre wyniki, ale przy zmarszczkach konsensus dermatologów objął retinoidy, witaminę C i filtr mineralny, a nie niacynamid[02]. Jeśli zależy Ci głównie na zmarszczkach, zacznij od retinolu, który opisuję w artykule Retinol na twarz: jak zacząć, żeby nie podrażnić skóry, a niacynamid potraktuj jako wsparcie.

Jakie stężenie niacynamidu wybrać i czy 25 procent działa lepiej?

Wybierz od 2 do 5 procent. W takich stężeniach niacynamid działał w badaniach klinicznych: tyle miały preparaty zmniejszające sebum[03] i przebarwienia[04]. W 2005 roku w kosmetykach stosowano go w stężeniu do 3 procent[17], a dziś w drogeriach jest serum z 10, 20, a nawet 25 procent.

Badania tolerancji pokazały, że niacynamid nie wywołuje szczypania w stężeniu do 10 procent, a do 5 procent nie podrażnia skóry, także w 21-dniowym teście nakładania[17][03]. Przegląd z 2021 roku uznaje go za dobrze tolerowany w zwykle stosowanych stężeniach, poniżej 5 procent[08]. W przeglądach badań, na których opieram ten artykuł, nie ma porównań serum 20 albo 25 procent z niższym stężeniem, więc nie wiadomo, czy wyższe stężenie działa lepiej. Opisane w nich badania tolerancji z udziałem ludzi kończą się na 10 procent[17].

Więcej nie zawsze znaczy lepiej, ale też nie każde niskie stężenie wystarcza: przy przebarwieniach 5 procent działało, a 2 procent nie dało istotnej różnicy[08]. Reakcja na niacynamid zależy też od stanu skóry, więc to, co jedna osoba toleruje, u innej może wywołać podrażnienie[08]. Jeśli masz serum 20 albo 25 procent i skóra po nim piecze, szczypie albo mrowi, odstaw je[07].

W gabinecie polecam niacynamid przede wszystkim osobom z nadmiernym wydzielaniem sebum, z przebarwieniami pozapalnymi i z zaburzoną barierą hydrolipidową, czyli osłabioną barierą naskórka. Na początek zalecam stężenie od 2 do 5 procent: pozwala sprawdzić, jak skóra toleruje ten składnik, i bezpiecznie wprowadzić go do codziennej pielęgnacji. U klientek, które znają już niacynamid, obserwuję wyraźną poprawę. Wyższego stężenia, powyżej 5 procent, zwykle nie stosuje się codziennie, tylko 2 lub 3 razy w tygodniu.

Jak stosować niacynamid?

Niacynamid w stężeniu od 2 do 5 procent stosujesz codziennie, raz albo dwa razy dziennie, na oczyszczoną skórę, przed kremem; wyższe stężenie zwykle 2 lub 3 razy w tygodniu. Ważniejsze od formy kosmetyku jest regularne stosowanie, bo efekt widać dopiero po kilku tygodniach.

Rano czy wieczorem, serum czy krem?

Możesz go stosować zarówno rano, jak i wieczorem, albo w obu rutynach. W badaniach niacynamid nakładano najczęściej dwa razy dziennie[11][14], a w kilku z nich był składnikiem kremu nawilżającego, a nie serum[13][12]. Serum ma sens, gdy chcesz dodać niacynamid do kremu, który już lubisz. Rano zawsze kończ pielęgnację kremem z filtrem o szerokim spektrum i SPF 30 lub wyższym[06]; klientkom zalecam SPF 50. W badaniach nad przebarwieniami niacynamid stosowano razem z filtrem[12][16].

W której kolejności nakładać niacynamid?

Dermatolodzy zalecają kolejność: mycie łagodnym środkiem, preparat z aktywnym składnikiem, krem nawilżający lub krem z filtrem, a na końcu makijaż[05]. Serum z niacynamidem nakładasz więc po myciu i toniku, a przed kremem. Jeśli używasz kilku serum, na przykład z kwasem hialuronowym i z niacynamidem, nakładaj je od najlżejszej konsystencji do najgęstszej. Całą rutynę rano i wieczorem rozpisuję w artykule Pielęgnacja twarzy krok po kroku.

Jak zacząć, żeby nie podrażnić skóry?

  1. Kosmetyki z niacynamidem wprowadzaj pojedynczo, jeden nowy produkt naraz, bo kilka nowych kosmetyków jednocześnie może podrażnić skórę[07].
  2. Zrób próbę uczuleniową: przez 4 lub 5 dni nakładaj odrobinę produktu dwa razy dziennie za uchem, bo tam zalecam ją wykonywać, albo na wewnętrznej stronie przedramienia, jak radzą dermatolodzy[07]. Jeśli skóra nie jest zaczerwieniona i nie swędzi, przejdź na twarz[07]. Reakcję może wywołać nawet kosmetyk hipoalergiczny[07].
  3. Wybierz stężenie z badań, od 2 do 5 procent, zamiast najwyższego na półce[03][08].
  4. Odstaw produkt, który piecze, szczypie albo mrowi, bo to znak podrażnienia[07].
  5. Stosuj go regularnie i oceniaj efekt po co najmniej 6 tygodniach[07].
Opuszki palców rozprowadzają odrobinę białego kremu na wewnętrznej stronie przedramienia drugiej ręki, kremowy sweter, jasne dzienne światło, na dębowym blacie biały słoiczek bez etykiety i karmelowy ręcznik
Nowy kosmetyk z niacynamidem najpierw sprawdź za uchem albo na przedramieniu: dwa razy dziennie przez 4 lub 5 dni.

Po jakim czasie widać efekty niacynamidu?

Zwykle po kilku tygodniach. W badaniach najszybciej zmieniała się ilość sebum: spadła po 2 i 4 tygodniach[13]. Przebarwienia jaśniały po 4 tygodniach, a wyraźniej po 8[12][16], pory zmniejszały się po 8 tygodniach, a zmarszczki po 12[08][11]. Dermatolodzy przypominają, że większość kosmetyków potrzebuje co najmniej 6 tygodni, a czasem do 3 miesięcy[07]. Efekt trwa, dopóki stosujesz produkt: po zakończeniu stosowania kremu z 5 procent niacynamidu poprawa przebarwień stopniowo słabła[08].

Warunkiem widocznych efektów jest systematyczność, czyli stosowanie preparatu tak, jak zaleca producent dla danego stężenia. U moich klientek po 2 tygodniach wyciszają się stany zapalne i poprawia się nawilżenie skóry. Po 4 tygodniach zmniejsza się wydzielanie sebum, a po 12 tygodniach widać wyraźnie rozjaśnione przebarwienia pozapalne.

Jak niacynamid współgra z innymi składnikami?

Niacynamid możesz łączyć z wieloma składnikami. W badaniach klinicznych stosowano go z filtrem[12], a w jednym serum połączono go z kwasem traneksamowym, stabilną formą witaminy C i kwasem glikolowym[09]. Każdy nowy produkt dokładasz jednak pojedynczo, bo zbyt wiele kosmetyków, szczególnie kilka przeciwstarzeniowych naraz, może podrażnić skórę[05]. U osób leczonych izotretynoiną, lekiem na ciężki trądzik, zaproponowano go jako sposób na zmniejszenie zaczerwienienia, suchości i swędzenia skóry[04]; takie leczenie zawsze prowadzi dermatolog. Jeśli stosujesz retinol albo kwasy, dodaj niacynamid dopiero wtedy, gdy skóra dobrze je znosi, i obserwuj ją przez kilka tygodni; o wprowadzaniu retinolu piszę w osobnym artykule. Pełną tabelę połączeń składników opiszę w kolejnym artykule z tej kategorii.

Skąd wziął się mit o witaminie C?

Źródła, które da się odnaleźć, dotyczą chemii samych składników. Już w 1954 roku opisano kompleks, który kwas L-askorbinowy, czyli witamina C, tworzy z nikotynamidem[18]. W badaniu laboratoryjnym kremów niacynamid przyspieszał rozpad witaminy C pod wpływem promieniowania UV[19]. Oba wyniki opisują zachowanie składników w roztworze i w kremie, a nie to, jak działają na skórze.

Na skórze oba składniki testowano razem. Przegląd z 2021 roku opisuje badania kliniczne preparatów, które łączą niacynamid z pochodną witaminy C, na przykład żelu z 3,5 procent nikotynamidu i 2 procent glukozydu askorbylu[08]. W badaniu 60 kobiet z melasmą serum z 5 procent niacynamidu i stabilną formą witaminy C działało podobnie jak 4 procent hydrochinonu i przez pierwsze 3 miesiące było od niego lepiej tolerowane[09]; badanie sfinansował producent serum.

Klientkom, które pytają, czy wolno łączyć niacynamid z witaminą C, odpowiadam: tak. Ten duet sprawdza się szczególnie przy przebarwieniach, szarym kolorycie skóry i pierwszych oznakach starzenia.

W praktyce: jeśli masz oba serum, wprowadzaj je po kolei, każde po próbie uczuleniowej. Gdy po nałożeniu obu skóra piecze, rozdziel je: witaminę C nakładaj rano, a niacynamid wieczorem.

Dwie szklane buteleczki z pipetą bez etykiet, bursztynowa i przezroczysta, na dębowej półce przy grafitowej ścianie w miękkim porannym świetle, obok złożony kremowy ręcznik i gałązka eukaliptusa
Niacynamid i witaminę C testowano razem w badaniach klinicznych; gdy skóra piecze, rozdziel je na rano i wieczór.

Kiedy niacynamid podrażnia i co wtedy zrobić?

Niacynamid jest bardzo dobrze tolerowany[01][03], ale podrażnienie się zdarza. W badaniu nad melasmą skutki uboczne wystąpiły u 5 z 27 osób po stronie twarzy z niacynamidem i u 8 po stronie z hydrochinonem; najczęściej było to zaczerwienienie, swędzenie i pieczenie, które słabły przy dalszym stosowaniu[16]. Reakcja zależy jednak od stanu skóry, a przy silnych objawach trzeba skonsultować się z lekarzem[08].

Pieczenie, szczypanie i mrowienie po nałożeniu kosmetyku oznaczają, że produkt podrażnia skórę[07]. Przyczyną nie musi być sam niacynamid: skórę może podrażnić kilka nowych produktów wprowadzonych naraz[05], a reakcję może wywołać nawet kosmetyk hipoalergiczny[07]. Wysyp po nowym kosmetyku bywa nazywany oczyszczaniem się skóry; bezpieczniej potraktować go jako możliwe podrażnienie i przerwać stosowanie.

W gabinecie takie podrażnienia widzę głównie przy wyższych stężeniach. Przy stężeniu od 2 do 5 procent zdarzają się rzadko i zwykle dotyczą osób z osłabioną barierą hydrolipidową albo z cerą reaktywną lub naczynkową. Niacynamid nie powoduje oczyszczania się skóry: jeśli pojawiają się drobne krostki, pieczenie albo szorstkość, skóra daje sygnał, że dawka jest za mocna.

Odstaw produkt z niacynamidem, gdy:

  • skóra piecze, szczypie albo mrowi po nałożeniu[07];
  • pojawia się zaczerwienienie albo swędzenie w miejscu nakładania[07];
  • objawy są silne: wtedy skonsultuj się z lekarzem[08].

Po odstawieniu poczekaj, aż objawy całkowicie się wyciszą, i skup się na regeneracji skóry: łagodnym myciu i kremie nawilżającym. Potem możesz spróbować ponownie w niższym stężeniu, na przykład 2 procent, zaczynając od próby uczuleniowej za uchem albo na przedramieniu. Jeśli skóra nadal reaguje pieczeniem i wysypem, może to oznaczać nietolerancję niacynamidu i lepiej z niego zrezygnować.

Czy niacynamid można stosować w ciąży i podczas karmienia?

Dobrych badań bezpieczeństwa kosmetyków w ciąży i podczas karmienia jest mało. Zalecenia opierają się głównie na obserwacjach i na danych od kobiet, które nie są w ciąży, a ciążę i karmienie ocenia się osobno[20]. Przegląd kanadyjskiego programu Motherisk ocenia, że preparaty na trądzik i inne łagodne problemy skóry działają głównie miejscowo i przenikają do krwi w minimalnych ilościach; wyjątkiem są hydrochinon i tretynoina[21].

Klientkom w ciąży i karmiącym piersią odpowiadam, że niacynamid jest uznawany za bezpieczny: to pochodna witaminy B3, która działa głównie w obrębie naskórka i nie kumuluje się we krwi. Moja odpowiedź nie zastąpi jednak oceny Twojej sytuacji: jeśli jesteś w ciąży albo karmisz piersią, decyzję o niacynamidzie, jak o każdym składniku aktywnym, podejmij z lekarzem prowadzącym.

Niacynamid w gabinecie: kiedy domowa pielęgnacja nie wystarcza

Niacynamid w domu to pielęgnacja na tygodnie i miesiące. Jeśli po 3 miesiącach regularnego stosowania z filtrem przebarwienia, zaczerwienienie albo przetłuszczanie się skóry się nie zmieniają, warto ocenić skórę w gabinecie.

Niacynamid dobrze wpisuje się też w pielęgnację wokół zabiegów. Międzynarodowy konsensus 14 ekspertów z 2026 roku uznał go, obok ceramidów, cholesterolu, kwasu hialuronowego, pantenolu i peptydów, za składnik odpowiedni przed zabiegami, w dniu zabiegu i po nim, przy wszystkich czterech ocenianych rodzajach procedur estetycznych[22]. Ekspertów do konsensusu zaprosił producent kosmetyków.

W AQUAOO niacynamid zawiera krem, który nakładam na zakończenie zabiegu oczyszczania skóry. Taki krem możesz stosować także w domowej pielęgnacji, ale nie od razu po zabiegu: krem z niskim stężeniem, na przykład 2 procent niacynamidu, wprowadź 3 dni po zabiegu, a z wyższym dopiero po tygodniu.

Dłonie kosmetolożki w czarnych rękawiczkach rozprowadzają serum wzdłuż żuchwy klientki, która leży z zamkniętymi oczami na leżance zabiegowej, z włosami owiniętymi kremowym ręcznikiem; w drugiej dłoni zakręcona bursztynowa buteleczka z pipetą bez etykiety, twarz kosmetolożki poza kadrem
Konsensus ekspertów wymienia niacynamid wśród składników odpowiednich przed zabiegiem i po nim.

Kiedy iść do dermatologa?

Kosmetolog nie diagnozuje i nie leczy chorób skóry. Do dermatologa idź, gdy:

  • masz bolesne, zapalne wypryski albo guzki, które zostawiają ślady;
  • twarz jest stale zaczerwieniona, piecze i reaguje na większość kosmetyków;
  • przebarwienie szybko się powiększa albo zmienia się znamię lub plama na skórze;
  • chcesz przyjmować witaminę B3 w tabletkach.

Od czego zacząć z niacynamidem?

Niacynamid to dobrze tolerowany składnik aktywny[01], ale i z nim warto zacząć ostrożnie. Na start wystarczą trzy zasady:

  1. Niskie stężenie: od 2 do 5 procent, w serum albo w kremie, po próbie uczuleniowej za uchem albo na przedramieniu.
  2. Regularność: codziennie, rano lub wieczorem, z oceną efektu po co najmniej 6 tygodniach.
  3. Filtr: rano zawsze krem z filtrem o szerokim spektrum, najlepiej SPF 50.

Jeśli nie wiesz, czy niacynamid jest dla Twojej skóry, jakie stężenie wybrać albo jak dodać go do kosmetyków, których już używasz, umów konsultację kosmetologiczną w AQUAOO w Miechowie. Przynieś kosmetyki, których używasz na co dzień. Ocenię stan skóry i razem ustalimy, czy i jak wprowadzić niacynamid do Twojej pielęgnacji.

Najczęstsze pytania o niacynamid

Czy niacynamid można stosować codziennie?

Tak. W badaniach klinicznych niacynamid nakładano dwa razy dziennie przez 8 albo 12 tygodni[14][11], a w 21-dniowym teście w stężeniu do 5 procent nie podrażniał skóry[17]. Codziennie stosuj stężenie od 2 do 5 procent; wyższe zwykle nakłada się 2 lub 3 razy w tygodniu. Odstaw produkt, gdy skóra piecze lub szczypie[07].

Czy po niacynamidzie trzeba nałożyć krem?

Tak, jeśli niacynamid masz w serum. Po preparacie z aktywnym składnikiem dermatolodzy zalecają krem nawilżający lub krem z filtrem[05]. Jeśli niacynamid jest w Twoim kremie, masz jeden krok mniej: w kilku badaniach podawano go właśnie w kremie nawilżającym[13][12].

Czy niacynamid można stosować latem?

Tak. Niacynamid nie uwrażliwia skóry na światło[17], więc możesz go stosować przez cały rok, także rano. Latem pamiętaj o kremie z filtrem: SPF 30 lub wyższym, o szerokim spektrum i wodoodpornym, ponawianym mniej więcej co 2 godziny, gdy jesteś na zewnątrz[06].

Czy niacynamid zwęża pory?

Może zmniejszyć ich widoczność, ale dowody są skromne. W jednym badaniu krem z 4 procent niacynamidu zmniejszył widoczność porów po 8 tygodniach[08]. Sebum odpowiada za świecenie się twarzy, a krem z 2 procent niacynamidu zmniejszał jego ilość[13]. Przy rozszerzonych porach dermatolodzy w konsensusie wskazali jednak retinoidy[02].

Czy niacynamid jest dobry dla skóry wrażliwej?

Zwykle tak, bo niacynamid nie rozszerza naczyń i jest bardzo dobrze tolerowany[03], a krem z 2 procent poprawiał barierę u osób z trądzikiem różowatym[08]. Reakcja zależy jednak od stanu skóry[08], dlatego przy skórze wrażliwej zacznij od próby uczuleniowej i od niskiego stężenia[07]. W gabinecie podrażnienia po niacynamidzie widzę najczęściej właśnie u osób z cerą reaktywną lub naczynkową.

Terminologia

Koenzym NAD
związek obecny w każdej komórce, potrzebny do wytwarzania energii i do naprawy DNA; organizm buduje go między innymi z niacynamidu. wróć
Antyoksydant (przeciwutleniacz)
składnik, który neutralizuje wolne rodniki, czyli szkodliwe cząsteczki powstające w skórze między innymi pod wpływem promieniowania UV i zanieczyszczeń; przykładem są witamina C, witamina E i niacynamid. wróć
Kwasy AHA i BHA
hydroksykwasy, które rozpuszczają połączenia między martwymi komórkami naskórka i w ten sposób go złuszczają; AHA, na przykład glikolowy i mlekowy, działają na powierzchni skóry, BHA, czyli kwas salicylowy, także w porach. wróć
Niacyna (kwas nikotynowy)
druga forma witaminy B3; w dużych dawkach doustnych wywołuje zaczerwienienie i świąd skóry, czego niacynamid nie robi. wróć
Ceramidy
lipidy warstwy rogowej naskórka, które razem z cholesterolem i kwasami tłuszczowymi spajają jej komórki i ograniczają utratę wody. wróć
Bariera naskórkowa
zewnętrzna warstwa naskórka złożona ze zrogowaciałych komórek i lipidów; chroni skórę przed utratą wody i przed czynnikami z zewnątrz. wróć
Transepidermalna utrata wody (TEWL)
odparowywanie wody z głębszych warstw skóry przez naskórek na zewnątrz; rośnie, gdy bariera jest uszkodzona. wróć
Fotostarzenie
przedwczesne starzenie się skóry pod wpływem promieniowania słonecznego: zmarszczki, przebarwienia i nierówny koloryt. wróć
Konsensus delficki
metoda, w której grupa ekspertów odpowiada na te same pytania w kilku rundach ankiet, aż osiągnie zgodę; daje wspólne stanowisko specjalistów, a nie nowe badanie. wróć
Trądzik różowaty
przewlekła choroba skóry twarzy z zaczerwienieniem, rozszerzonymi naczynkami i grudkami; leczy ją dermatolog. wróć
Melanosomy
pęcherzyki z melaniną, czyli barwnikiem skóry, które melanocyty przekazują do sąsiednich komórek naskórka. wróć
Melanocyty
komórki barwnikowe w naskórku, które wytwarzają melaninę. wróć
Podłoże kremu
krem o tym samym składzie, ale bez badanego składnika aktywnego; porównanie z nim pokazuje działanie samego składnika. wróć
Melasma
przewlekłe, zwykle symetryczne przebarwienia na policzkach, czole i nad górną wargą, związane z hormonami i słońcem. wróć
Hydrochinon
lek rozjaśniający przebarwienia, który hamuje wytwarzanie melaniny; stosuje się go pod kontrolą lekarza. wróć
Sebum
łój wydzielany przez gruczoły łojowe; jego nadmiar odpowiada za świecenie się skóry. wróć
Retinoidy
pochodne witaminy A stosowane na skórę: retinol w kosmetykach, a tretynoina i adapalen jako leki; przyspieszają odnowę naskórka i pobudzają produkcję kolagenu. wróć
Przebarwienia pozapalne
ciemniejsze plamy, które zostają na skórze po stanie zapalnym, na przykład po wyprysku trądzikowym. wróć
Filtr o szerokim spektrum
krem z filtrem, który chroni zarówno przed promieniowaniem UVA, jak i przed UVB. wróć
Próba uczuleniowa
sprawdzenie nowego kosmetyku na niewielkim fragmencie skóry, za uchem albo na wewnętrznej stronie przedramienia, przez kilka dni przed nałożeniem go na twarz. wróć

Przypisy

  1. Zegarska B, Rudnicka L, Narbutt J, Barańska-Rybak W, Bergler-Czop B, Chlebus E, et al. Zastosowanie dermokosmetyków w praktyce klinicznej. Rekomendacje Polskiego Towarzystwa Dermatologicznego. Część I. Dermatol Rev/Przegl Dermatol. 2023;110(2):121-132. doi:10.5114/dr.2023.127834. doi.org/10.5114/dr.2023.127834 (nowe okno) wróć
  2. Alvarez GV, Kang BY, Richmond AM, Hoss E, Sulewski R, Minkis K, et al. Skincare ingredients recommended by cosmetic dermatologists: A Delphi consensus study. J Am Acad Dermatol. 2025;93(6):1509-1525. doi:10.1016/j.jaad.2025.04.021. PMID: 40233838. doi.org/10.1016/j.jaad.2025.04.021 (nowe okno) wróć
  3. Marques C, Hadjab F, Porcello A, Lourenço K, Scaletta C, Abdel-Sayed P, et al. Mechanistic Insights into the Multiple Functions of Niacinamide: Therapeutic Implications and Cosmeceutical Applications in Functional Skincare Products. Antioxidants (Basel). 2024;13(4):425. doi:10.3390/antiox13040425. PMID: 38671873. PMCID: PMC11047333. doi.org/10.3390/antiox13040425 (nowe okno) wróć
  4. Camillo L, Zavattaro E, Savoia P. Nicotinamide: A Multifaceted Molecule in Skin Health and Beyond. Medicina (Kaunas). 2025;61(2):254. doi:10.3390/medicina61020254. PMID: 40005371. PMCID: PMC11857428. doi.org/10.3390/medicina61020254 (nowe okno) wróć
  5. American Academy of Dermatology. Should I apply my skin care products in a certain order?. AAD, Skin care basics. www.aad.org/public/everyday-care/skin-care-basics/care/apply-skin-care-certain-order (nowe okno) wróć
  6. American Academy of Dermatology. Sunscreen FAQs. AAD, Sun protection; aktualizacja 2025-02-11. www.aad.org/public/everyday-care/sun-protection/shade-clothing-sunscreen/sunscreen-faqs (nowe okno) wróć
  7. American Academy of Dermatology. How to maximize results from anti-aging skin care products. AAD, Skin care secrets. www.aad.org/public/everyday-care/skin-care-secrets/anti-aging/maximize-anti-aging-products (nowe okno) wróć
  8. Boo YC. Mechanistic Basis and Clinical Evidence for the Applications of Nicotinamide (Niacinamide) to Control Skin Aging and Pigmentation. Antioxidants (Basel). 2021;10(8):1315. doi:10.3390/antiox10081315. PMID: 34439563. PMCID: PMC8389214. doi.org/10.3390/antiox10081315 (nowe okno) wróć
  9. Rocio J, Pittet JC, Sachdev M, Kovylkina N, Deloche Bensmaine C, Passeron T. Evaluation of the Efficacy of a Serum Containing Niacinamide, Tranexamic Acid, Vitamin C, and Hydroxy Acid Compared to 4% Hydroquinone in the Management of Melasma. J Cosmet Dermatol. 2025;24(3):e70097. doi:10.1111/jocd.70097. PMID: 40062688. PMCID: PMC11892338. doi.org/10.1111/jocd.70097 (nowe okno) wróć
  10. Tanno O, Ota Y, Kitamura N, Katsube T, Inoue S. Nicotinamide increases biosynthesis of ceramides as well as other stratum corneum lipids to improve the epidermal permeability barrier. Br J Dermatol. 2000;143(3):524-31. doi:10.1111/j.1365-2133.2000.03705.x. PMID: 10971324. doi.org/10.1111/j.1365-2133.2000.03705.x (nowe okno) wróć
  11. Bissett DL, Oblong JE, Berge CA. Niacinamide: A B vitamin that improves aging facial skin appearance. Dermatol Surg. 2005;31(7 Pt 2):860-5; discussion 865. doi:10.1111/j.1524-4725.2005.31732. PMID: 16029679. doi.org/10.1111/j.1524-4725.2005.31732 (nowe okno) wróć
  12. Hakozaki T, Minwalla L, Zhuang J, Chhoa M, Matsubara A, Miyamoto K, et al. The effect of niacinamide on reducing cutaneous pigmentation and suppression of melanosome transfer. Br J Dermatol. 2002;147(1):20-31. doi:10.1046/j.1365-2133.2002.04834.x. PMID: 12100180. doi.org/10.1046/j.1365-2133.2002.04834.x (nowe okno) wróć
  13. Draelos ZD, Matsubara A, Smiles K. The effect of 2% niacinamide on facial sebum production. J Cosmet Laser Ther. 2006;8(2):96-101. doi:10.1080/14764170600717704. PMID: 16766489. doi.org/10.1080/14764170600717704 (nowe okno) wróć
  14. Shalita AR, Smith JG, Parish LC, Sofman MS, Chalker DK. Topical nicotinamide compared with clindamycin gel in the treatment of inflammatory acne vulgaris. Int J Dermatol. 1995;34(6):434-7. doi:10.1111/j.1365-4362.1995.tb04449.x. PMID: 7657446. doi.org/10.1111/j.1365-4362.1995.tb04449.x (nowe okno) wróć
  15. Liu H, Yu H, Xia J, Liu L, Liu GJ, Sang H, et al. Topical azelaic acid, salicylic acid, nicotinamide, sulphur, zinc and fruit acid (alpha-hydroxy acid) for acne. Cochrane Database Syst Rev. 2020;5(5):CD011368. doi:10.1002/14651858.CD011368.pub2. PMID: 32356369. PMCID: PMC7193765. doi.org/10.1002/14651858.CD011368.pub2 (nowe okno) wróć
  16. Navarrete-Solís J, Castanedo-Cázares JP, Torres-Álvarez B, Oros-Ovalle C, Fuentes-Ahumada C, González FJ, et al. A Double-Blind, Randomized Clinical Trial of Niacinamide 4% versus Hydroquinone 4% in the Treatment of Melasma. Dermatol Res Pract. 2011;2011:379173. doi:10.1155/2011/379173. PMID: 21822427. PMCID: PMC3142702. doi.org/10.1155/2011/379173 (nowe okno) wróć
  17. Cosmetic Ingredient Review Expert Panel. Final report of the safety assessment of niacinamide and niacin. Int J Toxicol. 2005;24 Suppl 5:1-31. doi:10.1080/10915810500434183. PMID: 16596767. doi.org/10.1080/10915810500434183 (nowe okno) wróć
  18. Najer H, Guepet R. [Study of the complex of L-ascorbic acid with nicotinamide: nicoscorbine]. Ann Pharm Fr. 1954;12(11):712-7. French. PMID: 14362126. pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/14362126 (nowe okno) wróć
  19. Ahmad I, Sheraz MA, Ahmed S, Bano R, Vaid FH. Photochemical interaction of ascorbic acid with riboflavin, nicotinamide and alpha-tocopherol in cream formulations. Int J Cosmet Sci. 2012;34(2):123-31. doi:10.1111/j.1468-2494.2011.00690.x. PMID: 22014159. doi.org/10.1111/j.1468-2494.2011.00690.x (nowe okno) wróć
  20. Kovacs T, Nadir U, Goldenberg M, Rohrer TE, Hooper D, Jeha GM, et al. Cosmetic Dermatology in Pregnancy and Lactation: A Risk-Benefit Framework for Clinical Practice. Int J Dermatol. 2026. doi:10.1111/ijd.70620. PMID: 42634996. doi.org/10.1111/ijd.70620 (nowe okno) wróć
  21. Bozzo P, Chua-Gocheco A, Einarson A. Safety of skin care products during pregnancy. Can Fam Physician. 2011;57(6):665-7. PMID: 21673209. PMCID: PMC3114665. pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/21673209 (nowe okno) wróć
  22. Bjerring P, Draelos ZD, Fabi SG, Goodman GJ, Hau KC, Haus A, et al. International Expert Consensus on Integrated Skincare Active Ingredients for Pretreatment and Posttreatment Use With Medical Aesthetic Procedures to Enhance Skin Benefits. J Cosmet Dermatol. 2026;25(5):e70880. doi:10.1111/jocd.70880. PMID: 42087526. PMCID: PMC13145317. doi.org/10.1111/jocd.70880 (nowe okno) wróć

O autorce

Autorką artykułu jest Karolina Peroń, magister kosmetologii, absolwentka pięcioletnich studiów kosmetologicznych na Uniwersytecie Jagiellońskim. Od 2018 roku prowadzi salon AQUAOO chill & beauty w Miechowie, w którym osobiście wykonuje wszystkie zabiegi.